Wieloryby grenlandzkie rozmnażają się pod lodem

Arktyka pozostaje jednym z najmniej dostępnych, a zarazem najbardziej wrażliwych ekosystemów na Ziemi. Najnowsze badania pokazują, że jej znaczenie dla ochrony zagrożonych gatunków jest większe, niż dotąd przypuszczano. Wody na północny zachód od Spitsbergenu okazują się kluczowym obszarem rozrodu wielorybów grenlandzkich – jednych z najbardziej charakterystycznych ssaków morskich Oceanu Arktycznego.

 

Arktyczne wody, od których zależy przyszłość wielorybów grenlandzkich

Spitsbergen, największa wyspa archipelagu Svalbard, położony jest w Arktyce mniej więcej w połowie drogi między Norwegią kontynentalną a Biegunem Północnym. Otaczające go wody, w tym Cieśnina Frama oddzielająca Spitsbergen od Grenlandii, stanowią naturalne połączenie między Oceanem Arktycznym a Atlantykiem.

To właśnie ten region, silnie uzależniony od zmiennych warunków lodu morskiego, odgrywa kluczową rolę w cyklu życia wielorybów grenlandzkich. Gatunek ten występuje wyłącznie w Arktyce i jest ściśle związany z obecnością lodu, który zapewnia mu zarówno pożywienie, jak i ochronę przed drapieżnikami.

 Co „usłyszeli” naukowcy pod lodem Arktyki

Przełomowych danych dostarczyło długoterminowe badanie prowadzone przez Instytut Alfreda Wegenera (AWI), którego wyniki opublikowano w czasopiśmie Scientific Reports. Naukowcy wykorzystali podwodne hydrofony, rozmieszczone w Arktyce w sposób umożliwiający całoroczny monitoring dźwięków morskich.

Nagrania obejmujące lata 2012–2023 zostały przeanalizowane przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji, zdolnych do rozpoznawania charakterystycznych wokalizacji wielorybów grenlandzkich. Analiza wykazała, że największa różnorodność śpiewu występuje w rejonach pokrytych lodem na północny zachód od Spitsbergenu.

 

 

Pieśni wielorybów zdradzają miejsce rozrodu

W przypadku wielorybów grenlandzkich złożoność i różnorodność pieśni są powszechnie uznawane za wskaźnik aktywności lęgowej. W badanym regionie zidentyfikowano aż 12 odrębnych typów pieśni, utrzymujących się przez wiele dni lub tygodni.

Różnorodność śpiewu narastała od października, osiągając maksimum w lutym, kiedy w ciągu jednego miesiąca zarejestrowano osiem różnych pieśni. Ten wzorzec czasowy jednoznacznie wskazuje na okres intensywnej aktywności rozrodczej.

Co istotne, sprzęt rejestrujący znajdował się początkowo nawet 200 kilometrów w głąb paku lodowego, a wraz z topnieniem lodu przesuwał się w stronę jego krawędzi. Zależność między bliskością lodu a różnorodnością śpiewu okazała się wyjątkowo silna.

 

 

 Cieśnina Frama: droga przelotu, a nie dom lęgowy

Odmienne wyniki uzyskano we wschodniej, wolnej od lodu części Cieśniny Frama. Choć obecność wielorybów grenlandzkich była tam regularnie rejestrowana, nagrania zawierały wyłącznie proste odgłosy kontaktowe, bez pieśni lęgowych.

Sugeruje to, że wschodnia Cieśnina Frama pełni rolę korytarza migracyjnego, a nie obszaru rozrodu. Wieloryby prawdopodobnie wykorzystują ją do przemieszczania się oraz utrzymywania kontaktu akustycznego podczas migracji.

 

Populacja wielorybów grenlandzkich u wybrzeży Spitsbergenu została niemal zniszczona przez historyczne połowy komercyjne – z szacowanych 33–65 tysięcy osobników do zaledwie kilkuset. Choć gatunek objęto ochroną już w latach 30. XX wieku, jego odbudowa przebiega bardzo powoli.

 

Jednocześnie postępujące topnienie lodu morskiego oraz wzrost żeglugi w Arktyce zwiększają zagrożenie hałasem, zanieczyszczeniami i kolizjami ze statkami. Utrata lodu oznacza dla wielorybów utratę centralnego siedliska, którego nie da się łatwo zastąpić.