Światło jest jednym z podstawowych czynników warunkujących życie w oceanach. To ono napędza fotosyntezę, reguluje zachowania organizmów i decyduje o produktywności całych ekosystemów. Najnowsze badania naukowe pokazują jednak, że pod powierzchnią mórz coraz częściej dochodzi do nagłych epizodów niemal całkowitej ciemności, które mogą mieć poważne i długotrwałe konsekwencje dla środowiska morskiego.
Warto przeczytać:
Czym są marine darkwaves i dlaczego budzą niepokój naukowców
Międzynarodowy zespół badaczy wprowadził pojęcie marine darkwaves, czyli krótkotrwałych, lecz intensywnych okresów gwałtownego spadku ilości światła docierającego do dna morskiego. Zjawisko to różni się od stopniowego pogarszania przejrzystości wód — ma charakter nagły i ekstremalny.
Zawiesiny osadów, masowe zakwity glonów oraz materia organiczna unosząca się w wodzie potrafią w krótkim czasie niemal całkowicie odciąć światło słoneczne, zamieniając jasne wody przybrzeżne w środowisko przypominające noc.
Jak podkreśla biolog morski Bob Miller z Marine Science Institute na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara, poziom światła jest kluczowy dla organizmów fotosyntetyzujących, takich jak lasy kelpowe, łąki trawy morskiej czy rafy koralowe. Nowe podejście badawcze pozwala po raz pierwszy porównywać takie zdarzenia między różnymi regionami świata.
Gdzie i kiedy zaobserwowano zjawisko podwodnej ciemności
Podstawą opracowania nowego systemu były wieloletnie serie danych środowiskowych. Naukowcy przeanalizowali:
- 16 lat pomiarów światła przy dnie morskim u wybrzeży Kalifornii,
- 10 lat obserwacji z rejonu Zatoki Hauraki i ujścia Tamizy w Nowej Zelandii,
- 21 lat danych satelitarnych obejmujących wschodnie wybrzeże Nowej Zelandii.
Najczęściej czytane:
Analiza wykazała, że marine darkwaves mogą trwać od kilku dni do ponad dwóch miesięcy, a w skrajnych przypadkach ilość światła docierającego do dna spada niemal do zera. Od 2002 roku w rejonie East Cape zidentyfikowano od 25 do 80 takich zdarzeń, z których wiele było bezpośrednio powiązanych z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, w tym z cyklonem Gabrielle.
Jakie są skutki nagłej ciemności dla życia morskiego
Dotychczas uwaga badaczy koncentrowała się głównie na powolnym, długoterminowym pogarszaniu jakości wód. Nowe wyniki wskazują, że krótkie, ale intensywne epizody ciemności mogą być równie destrukcyjne.
François Thoral z Uniwersytetu Waikato zwraca uwagę, że nawet krótkotrwały brak światła zaburza fotosyntezę, osłabiając rośliny morskie i rafy. Dłuższe epizody wpływają również na zachowanie ryb, rekinów i ssaków morskich, zmieniając ich migracje i strategie żerowania. Przy utrzymującej się ciemności skutki ekologiczne mogą utrwalać się na lata.
Zobacz także:
Nowe narzędzie monitorowania stresu oceanów
System marine darkwaves uzupełnia istniejące metody obserwacji takich zjawisk jak morskie fale upałów, zakwaszenie oceanów czy spadek natlenienia wód. Wspólnie tworzą one zestaw narzędzi pozwalających szybciej rozpoznawać momenty krytycznego obciążenia ekosystemów morskich.
Zespół z Kalifornii planuje dalsze badania, koncentrując się na wpływie sedymentacji i zmętnienia wód, nasilanych przez pożary i osuwiska, na kondycję lasów kelpowych. To jeden z niewielu regionów świata, gdzie tak szczegółowe pomiary światła przy dnie morskim są prowadzone nieprzerwanie od wielu lat.
źródło: Marine darkwave as an event-based framework to assess unusual periods of reduced underwater light availability. Communications Earth, 2026; 7 (1) DOI: 10.1038/s43247-025-03023-4
Magazyn BlueLife
Spodobał Ci się artykuł? Wesprzyj naszą dalszą pracę.
Inwestuj w wolne media, które szanują Twoją prywatność.
