Ukryte ogrody Alaski. To nie głębokość decyduje o życiu w głębinach

Setki metrów pod lodowatymi wodami Alaski rozciąga się świat, którego do niedawna niemal nie znaliśmy. Wśród skał, osadów i podmorskich zboczy rosną gęste skupiska koralowców głębinowych i gąbek, tworzące niezwykle zróżnicowane ekosystemy. Najnowsze badania pokazują jednak, że ich rozmieszczenie nie jest przypadkowe. To nie głębokość odgrywa najważniejszą rolę, lecz prądy oceaniczne i właściwości mas wodnych.

To jeden z najważniejszych wniosków badań opublikowanych przez zespół kierowany przez Larę Maleen Beckmann z Uniwersytetu w Göteborgu. Naukowcy wykorzystali materiały z ekspedycji Seascape Alaska prowadzonych przez NOAA Ocean Exploration, analizując ponad 75 godzin nagrań wideo wykonanych przez zdalnie sterowane pojazdy podwodne (ROV) podczas ekspedycji w 2023 roku. Badania objęły wcześniej niezbadane obszary położone na głębokościach od 380 do ponad 3200 metrów.

 

15 tysięcy obserwacji z głębin

Choć głęboki ocean często postrzegany jest jako środowisko ubogie biologicznie, analiza nagrań pokazała zupełnie inny obraz. Badacze zarejestrowali 15 531 obserwacji organizmów, identyfikując 164 morfotypy, czyli organizmy o wspólnych cechach budowy. Wśród nich znalazło się 90 typów gąbek oraz 74 typy koralowców.

Wiele odkryć okazało się wyjątkowych. Pięć rodzajów gąbek po raz pierwszy odnotowano w badanym rejonie Alaski, natomiast koral z rodzaju Umbellapathes po raz pierwszy został udokumentowany w północnym Pacyfiku. Równie zaskakujący był fakt, że 63 procent wszystkich morfotypów zaobserwowano wyłącznie podczas jednego nurkowania. Pokazuje to, jak ogromna jest lokalna różnorodność życia w głębinach.

Podwodne ogrody pełne życia

Choć koralowce głębinowe nie budują tropikalnych raf, pełnią podobną funkcję ekologiczną. Tworzą trójwymiarowe struktury stanowiące schronienie, miejsca żerowania i rozrodu dla wielu gatunków ryb oraz bezkręgowców. Korzystają z nich między innymi dorsze, skorpeny oraz kraby królewskie, mające istotne znaczenie dla rybołówstwa.

Podczas analizy materiałów naukowcy wytypowali osiem stanowisk, które spełniają kryteria wrażliwych ekosystemów morskich (Vulnerable Marine Ecosystems – VME). W niektórych lokalizacjach zagęszczenie przekraczało 20 gąbek na metr kwadratowy, co świadczy o wyjątkowo bogatych siedliskach.

Największe odkrycie? Nie chodzi o głębokość

Najciekawszy wniosek płynący z badań dotyczy czynników odpowiedzialnych za rozmieszczenie organizmów. Można było przypuszczać, że decydujące znaczenie mają głębokość lub odległość pomiędzy stanowiskami. Wyniki pokazały jednak zupełnie inny obraz.

Najsilniejszy wpływ na skład zespołów koralowców i gąbek miały prądy oceaniczne oraz masy wodne, czyli ogromne objętości wody o podobnych właściwościach fizycznych i chemicznych, takich jak temperatura, zasolenie czy zawartość tlenu. Stanowiska znajdujące się pod wpływem tych samych prądów lub tej samej masy wodnej charakteryzowały się bardzo podobnymi zespołami organizmów, nawet jeśli dzieliły je setki metrów różnicy głębokości.

To jedna z pierwszych ilościowych analiz pokazujących tak wyraźny wpływ oceanografii na rozmieszczenie głębinowych społeczności w wodach Alaski. Wyniki sugerują, że podczas poszukiwania nowych siedlisk naukowcy powinni analizować przede wszystkim przebieg prądów i granice mas wodnych, a nie wyłącznie głębokość dna.

Dlaczego to ważne?

Poznanie czynników kształtujących życie w głębinach ma znaczenie znacznie wykraczające poza samą naukę. Wiedza o tym, gdzie występują najcenniejsze siedliska, pomaga lepiej planować ochronę środowiska morskiego, zarządzanie rybołówstwem oraz przewidywać, jak głębinowe ekosystemy będą reagować na zmiany klimatu i zmieniającą się cyrkulację oceaniczną.

Badanie pokazuje również ogromną wartość materiałów zbieranych przez ROV podczas ekspedycji badawczych. Każda kolejna misja NOAA Ocean Exploration dostarcza danych, które pomagają lepiej zrozumieć jedne z najbardziej tajemniczych środowisk na naszej planecie.

Głębiny Alaski wciąż skrywają wiele sekretów. Najnowsze badania pokazują jednak, że aby je odkrywać, nie wystarczy schodzić coraz głębiej. Kluczem do zrozumienia życia na dnie oceanu mogą okazać się niewidoczne z powierzchni prądy, które od tysięcy lat kształtują podmorskie ekosystemy.

Źródła:

• Beckmann L.M. i in. (2026). Diversity and Environmental Drivers of Deep-Sea Sponge and Coral Communities in Alaska. Deep-Sea Research Part I: Oceanographic Research Papers, Vol. 229.
• NOAA Ocean Exploration – Seascape Alaska oraz komunikat do publikacji.
• Uniwersytet w Göteborgu.