Przez niemal 250 lat spoczywały w mulistym dnie rzeki Savannah. Teraz 17 odrestaurowanych armat z czasów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy zostanie pokazanych publiczności. Ich historia zaczęła się jednak od zupełnie przypadkowego odkrycia podczas prac prowadzonych na rzece.
Od laboratorium do muzealnej wystawy
Od 2 lipca zwiedzający Muzeum Historii Savannah będą mogli zobaczyć 17 armat, które przez ostatnie lata przechodziły żmudny proces konserwacji. Eksponaty staną się częścią wystawy „Loyalists & Liberty”, poświęconej roli Georgii w amerykańskiej rewolucji.
Warto przeczytać:
Obok odrestaurowanych dział znajdą się także dwa egzemplarze pozostawione niemal w takim stanie, w jakim wydobyto je z rzeki. Nadal pokrywają je osady i ślady wieloletniego pobytu pod wodą. To celowy zabieg. Dzięki niemu odwiedzający będą mogli zobaczyć nie tylko same zabytki, ale również skalę prac konserwatorskich.
Dla miłośników historii to rzadka okazja. W regionie zachowało się bowiem niewiele materialnych pamiątek związanych z wydarzeniami sprzed ponad dwóch stuleci.
Prawie 250 lat pod wodą
Część odnalezionych armat skrywała jeszcze jedną niespodziankę. Niektóre z nich były nadal załadowane, co sugeruje, że znajdowały się na pokładzie statku, który zatonął bardzo szybko.
Specjaliści z Texas A&M University przez kilka lat oczyszczali działa z osadów i produktów korozji. Przeprowadzono również badania drewnianych elementów znajdujących się wewnątrz armat. Wyniki potwierdziły, że pochodzą one z końca XVIII wieku.
Z dna rzeki zaczęły wyłaniać się kolejne działa
Najczęściej czytane:
Na ślad armat natrafiono w 2021 roku, gdy dobiegał końca trwający 22 lata projekt rozbudowy portu Savannah. W ramach inwestycji pogłębiano rzekę, aby do portu mogły wpływać większe statki. Nikt nie spodziewał się jednak, że pod warstwami osadów znajdują się ślady wydarzeń sprzed niemal 250 lat.
Pierwsza armata pojawiła się niespodziewanie. Gdy pogłębiarka wynurzyła się z wody, wraz z mułem wyciągnęła pokryte rdzą działo. Początkowo wydawało się, że to pojedyncze znalezisko. Wkrótce jednak z dna rzeki zaczęły wyłaniać się kolejne działa.
Do końca 2022 roku robotnicy i archeolodzy wydobyli ich łącznie 19. Każda z armat ważyła ponad 450 kilogramów. Prace na pewien czas wstrzymano, a nurkowie rozpoczęli poszukiwania następnych artefaktów. Widoczność pod wodą była bardzo ograniczona, dlatego badacze sięgnęli również po technologię sonaru.
Zobacz także:
Armaty mogły należeć do brytyjskich okrętów
Początkowo archeolodzy sądzili, że działa pochodzą z czasów wojny secesyjnej. Szybko okazało się jednak, że są znacznie starsze i mają związek z wydarzeniami z okresu amerykańskiej rewolucji.
Historycy przypuszczają, że armaty mogły znajdować się na pokładzie HMS Savannah, jednego z brytyjskich okrętów zatopionych w 1779 roku. Brytyjczycy kontrolujący wówczas Savannah otrzymali wiadomość, że do wybrzeży Georgii zbliża się francuska flota dowodzona przez admirała Charlesa Hectora, hrabiego d’Estaing. Francuzi pojawili się szybciej, niż się spodziewano.
Aby zablokować wejście do portu, Brytyjczycy zatopili kilka własnych statków, tworząc podwodną przeszkodę dla nadciągających okrętów. Ta decyzja zmusiła siły francusko-amerykańskie do zmiany planów i przyczyniła się do jednej z najkrwawszych bitew wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych – oblężenia Savannah z 9 października 1779 roku.
Nie udało się jednak odnaleźć pozostałości kadłuba ani przedmiotów, które pozwoliłyby jednoznacznie wskazać konkretny statek. I być może właśnie dlatego historia armat z rzeki Savannah wciąż tak fascynuje. Nawet po niemal 250 latach część jej tajemnic nadal spoczywa na dnie rzeki.
Źródła: Savannah History Museum, Savannah Morning News, Texas A&M University, U.S. Army Corps of Engineers.
Magazyn BlueLife
Spodobał Ci się artykuł? Wesprzyj naszą dalszą pracę.
Inwestuj w wolne media, które szanują Twoją prywatność.
