Jezioro Mendota odsłania wraki jednych z najstarszych łodzi na świecie

Wody śródlądowe przez tysiące lat pełniły rolę naturalnych szlaków komunikacyjnych, jednak materialne dowody tej mobilności rzadko zachowują się do naszych czasów. Właśnie dlatego odkrycie dokonane na terenie amerykańskiego stanu Wisconsin ma szczególne znaczenie dla archeologii. Pod dnem jeziora Mendota zidentyfikowano zespół prehistorycznych łodzi, których wiek sięga kilku tysięcy lat, a najstarsze z nich powstały około 3000 roku p.n.e. Znalezisko pokazuje, że lokalne społeczności wykorzystywały akwen nie okazjonalnie, lecz w sposób zorganizowany i długofalowy, czyniąc z niego istotny element codziennego życia i systemu podróży.

 

Odkrycie pod wodami jeziora Mendota

Badania podwodne prowadzone na jeziorze Mendota, położonym w granicach miasta Madison, doprowadziły do zmapowania 16 łodzi dłubankowych, spoczywających na dnie w dwóch wyraźnie wyodrębnionych skupiskach. Analiza ich rozmieszczenia wskazuje, że jednostki były odkładane w tych samych miejscach przez kolejne pokolenia użytkowników jeziora.

Datowanie radiowęglowe wykazało, że najstarsza łódź ma około 5200 lat, natomiast najmłodsze egzemplarze liczą około 700 lat. Taki rozrzut chronologiczny dowodzi, że jezioro było wykorzystywane jako szlak komunikacyjny i przestrzeń użytkowa przez tysiąclecia, a nie tylko w jednym epizodzie osadniczym.

Ślady długotrwałego systemu podróży

Skupienie łodzi w określonych punktach linii brzegowej sugeruje istnienie stałych miejsc postoju, które mogły pełnić funkcję wspólnych „portów” lub punktów magazynowych. Archeolodzy interpretują to jako dowód zorganizowanego systemu współdzielenia infrastruktury wodnej, opartego na znajomości terenu i długofalowym planowaniu.

Wcześniejsze badania prowadzone na jeziorze Mendota identyfikowały już łodzie datowane na okres od około 800 do 4500 lat. Obecne odkrycie potwierdza, że stanowisko ma charakter ciągły i wielowarstwowy, co czyni je jednym z najważniejszych przykładów archeologii podwodnej w Stanach Zjednoczonych.

Technologia budowy i nietypowy wybór drewna

Jednym z najbardziej zaskakujących elementów odkrycia jest materiał konstrukcyjny łodzi. W wielu przypadkach do ich budowy wykorzystano dąb, w tym dąb czerwony, który według współczesnych standardów nie jest uznawany za idealny surowiec szkutniczy ze względu na zdolność do absorpcji wody.

Analizy przeprowadzone przez specjalistów z USDA Forest Products Laboratory wykazały jednak, że budowniczowie mogli celowo wybierać drzewa osłabione lub uszkodzone, w których naturalnie wytworzyły się tylozy – struktury ograniczające przepływ wody w drewnie. Takie działanie świadczy o zaawansowanej wiedzy praktycznej, pozwalającej zwiększyć trwałość łodzi bez stosowania technologii znanych dopiero współczesnej nauce.

Znaczenie kulturowe i ochrona dziedzictwa

Znaleziska z jeziora Mendota mają szczególne znaczenie dla rdzennych społeczności regionu, ponieważ znajdują się na obszarze ich historycznego krajobrazu kulturowego. Przedstawiciele instytucji zajmujących się ochroną dziedzictwa podkreślają, że łodzie są materialnym dowodem długotrwałych relacji ludzi z drogami wodnymi, które do dziś odgrywają istotną rolę w lokalnej tożsamości.

Do tej pory wydobyto z jeziora jedynie dwa egzemplarze, które obecnie przechodzą proces długoterminowej stabilizacji. Jeden z nich ma zostać w przyszłości zaprezentowany w Centrum Historii Wisconsin, a prace konserwatorskie są częściowo finansowane ze środków przeznaczonych na ochronę narodowego dziedzictwa.

Stanowisko to nie tylko poszerza wiedzę archeologiczną, ale również podkreśla znaczenie ochrony podwodnego dziedzictwa kulturowego jako źródła informacji o najwcześniejszych formach mobilności człowieka.