Niemal 290 tysięcy kilometrów kwadratowych dna oceanicznego wokół Marianów Północnych i Guam objęto nowymi pomiarami batymetrycznymi. Dzięki współpracy NOAA z instytucjami naukowymi i partnerami technologicznymi szczegółowe dane obejmują już ponad 95% amerykańskiej wyłącznej strefy ekonomicznej w tym regionie. Do badań wykorzystano bezzałogowe jednostki powierzchniowe, sonary wielowiązkowe oraz autonomiczne roboty podwodne.
Nowe mapy głębin zachodniego Pacyfiku
Wokół Marianów Północnych i Guam, na zachodnim Pacyfiku, rozciąga się jeden z najbardziej zróżnicowanych geologicznie obszarów oceanicznych. Głębokie równiny abisalne sąsiadują tu z podmorskimi górami, strukturami wulkanicznymi i strefami związanymi z aktywnością tektoniczną. W pobliżu przebiega Rów Mariański, należący do najgłębszych struktur dna oceanicznego na Ziemi.
Mimo wieloletnich badań znaczna część tego regionu pozostawała słabo rozpoznana pod względem szczegółowego ukształtowania dna. Mapy tworzone na podstawie danych satelitarnych i starszych pomiarów pozwalały określić przebieg największych struktur, ale nie zapewniały dokładności potrzebnej do szczegółowych analiz geologicznych i planowania eksploracji.
W latach 2025–2026 NOAA Ocean Exploration wraz z partnerami zebrała nowe dane batymetryczne z około 267 500 km² dna w amerykańskiej wyłącznej strefie ekonomicznej wokół Marianów Północnych oraz 22 200 km² w rejonie Guam.
Łącznie zmapowano około 289 700 km². Po uwzględnieniu nowych pomiarów i wcześniej zgromadzonych danych pokrycie amerykańskiej wyłącznej strefy ekonomicznej wokół obu archipelagów batymetrią wysokiej rozdzielczości przekroczyło 95%.
To znaczący postęp w dokumentowaniu obszaru, którego rozległość, duże głębokości i oddalenie od zaplecza portowego utrudniają prowadzenie systematycznych badań.
Saildrone Surveyor — mapowanie bez załogi
Ważną część programu zrealizowano z wykorzystaniem bezzałogowych jednostek powierzchniowych Saildrone Surveyor. Platformy te przeznaczone są do długotrwałego prowadzenia pomiarów hydrograficznych i oceanograficznych, bez konieczności utrzymywania załogi na pokładzie.
W ramach kontraktu hydrograficznego NOAA firma Woolpert wykorzystała jednostki Saildrone do uzupełnienia brakujących danych we wschodnich częściach amerykańskiej strefy ekonomicznej wokół Marianów Północnych i Guam.
Do pomiarów batymetrycznych stosuje się sonary wielowiązkowe, które wysyłają impulsy akustyczne w kierunku dna. Rejestrując czas powrotu sygnałów odbitych od podłoża, system oblicza odległości do wielu punktów znajdujących się w pasie pomiarowym.
Po uwzględnieniu prędkości rozchodzenia się dźwięku w wodzie, położenia jednostki oraz jej ruchów możliwe jest wyznaczenie głębokości i stworzenie przestrzennego modelu dna.
W przeciwieństwie do sonaru jednowiązkowego, który mierzy głębokość przede wszystkim wzdłuż toru jednostki, sonar wielowiązkowy rejestruje szeroki pas dna. Kolejne, częściowo nakładające się pasy pomiarowe pozwalają uzyskać ciągłe pokrycie badanego obszaru.
Dokładność odwzorowania zależy między innymi od głębokości, parametrów sonaru, geometrii wiązek i jakości korekcji pomiarowych. Na dużych głębokościach szczegółowość danych jest zatem mniejsza niż podczas pomiarów wykonywanych blisko dna.
Wykorzystanie jednostek bezzałogowych pozwala prowadzić takie prace przez dłuższy czas, przy ograniczeniu kosztów i wymagań logistycznych związanych z eksploatacją statków załogowych.
Nautilus i Sentry — szczegółowe badania pod powierzchnią
Mapowanie prowadzone z powierzchni oceanu uzupełniono badaniami realizowanymi przez Ocean Exploration Trust na pokładzie statku E/V Nautilus.
W 2026 roku przeprowadzono dwie ekspedycje poświęcone głębokowodnym obszarom Marianów i Guam. Wykorzystano podczas nich zmodernizowane systemy sonarowe statku, zdalnie sterowane pojazdy podwodne ROV oraz autonomiczny pojazd Sentry należący do Woods Hole Oceanographic Institution.
Sentry umożliwia prowadzenie pomiarów i dokumentacji obrazowej znacznie bliżej dna niż jednostki powierzchniowe. Dzięki temu badacze mogą uzyskiwać dane o większej szczegółowości z wybranych fragmentów podwodnego terenu.
Robot porusza się według zaprogramowanej trasy, wykonując pomiary i rejestrując obrazy badanego obszaru. Zebrane informacje pozwalają dokładniej analizować lokalne struktury geologiczne oraz charakter podłoża.
Podczas ekspedycji Nautilusa prowadzono również obserwacje głębokowodnych siedlisk i organizmów. Połączenie pomiarów sonarowych z dokumentacją wizualną umożliwia powiązanie ukształtowania dna z warunkami środowiskowymi występującymi w konkretnych miejscach.
To istotna różnica między rozpoznaniem batymetrycznym a szczegółową eksploracją. Mapa głębokości pokazuje kształt podwodnego terenu, natomiast obrazy i obserwacje pozwalają ustalić, co rzeczywiście znajduje się na jego powierzchni.
Dane z wielu ekspedycji tworzą wspólny obraz
Osiągnięcie tak dużego pokrycia batymetrycznego nie byłoby możliwe wyłącznie dzięki jednej kampanii pomiarowej.
NOAA połączyła nowe wyniki badań z informacjami zgromadzonymi wcześniej przez inne instytucje. Jednym z elementów przedsięwzięcia było uzgodnienie z amerykańską marynarką wojenną publicznego udostępnienia danych z zachodniej części strefy ekonomicznej Marianów Północnych.
Pomiary te wykonano w ramach odrębnego projektu naukowo-technicznego finansowanego przez Office of Naval Research.
Wspólne wykorzystanie danych pozwoliło uzupełnić luki w dokumentacji dna bez konieczności ponownego prowadzenia pomiarów na wszystkich obszarach.
Zgromadzone informacje mają być publicznie dostępne za pośrednictwem zbioru NOAA Marine Critical Minerals Dataset. Mogą dzięki temu stanowić podstawę kolejnych badań geologicznych, oceanograficznych i środowiskowych.
Co nowe mapy mówią o zasobach dna?
Jednym z zastosowań nowych danych jest rozpoznanie obszarów potencjalnego występowania surowców mineralnych.
W zachodniej części amerykańskiej strefy ekonomicznej wokół Marianów Północnych wskazano rejony zainteresowania związane z siarczkami polimetalicznymi. Są to nagromadzenia minerałów zawierających różne metale, mogące powstawać między innymi w wyniku działalności hydrotermalnej.
We wschodnich częściach regionu, na równinach abisalnych, rozpatruje się natomiast możliwość występowania konkrecji polimetalicznych. Są to nagromadzenia mineralne tworzące się na dnie oceanicznym w bardzo długich okresach.
Batymetria pozwala rozpoznać ukształtowanie terenu i wskazać miejsca wymagające dalszych badań. Nie umożliwia jednak samodzielnego określenia składu chemicznego, zasobności ani opłacalności ewentualnego wydobycia.
Do takich ocen potrzebne są dodatkowe pomiary, obserwacje oraz analizy próbek geologicznych.
Według NOAA od stycznia 2026 roku nowymi pomiarami objęto dodatkowe 16% powierzchni obszarów rozważanych pod przyszłe dzierżawy związane z poszukiwaniem minerałów. W rezultacie pokrycie tych terenów batymetrią wysokiej rozdzielczości wzrosło do niemal 97%.
Dane mogą wspierać planowanie dalszego rozpoznania geologicznego, ale także badania środowiskowe niezbędne do oceny potencjalnego oddziaływania przyszłej działalności na ekosystemy głębokiego oceanu.
Dlaczego szczegółowa batymetria jest ważna?
Ukształtowanie dna wpływa na wiele procesów zachodzących w środowisku morskim. Podmorskie góry, grzbiety i zagłębienia mogą oddziaływać na lokalne przepływy wody, transport osadów oraz rozmieszczenie siedlisk.
Dokładne mapy pozwalają badaczom wskazywać miejsca, w których warto przeprowadzić szczegółowe obserwacje biologiczne, pobrać próbki lub wykonać dodatkowe pomiary geofizyczne.
Stanowią również podstawę planowania tras autonomicznych pojazdów podwodnych i wyboru stanowisk do badań z użyciem robotów ROV.
Szczególne znaczenie ma połączenie danych pozyskanych z różnych wysokości nad dnem. Sonary statków i jednostek powierzchniowych umożliwiają rozpoznanie dużych obszarów, natomiast pojazdy podwodne pozwalają dokładniej zbadać wybrane struktury i siedliska.
W ten sposób powstaje dokumentacja obejmująca zarówno rozległą rzeźbę dna oceanicznego, jak i szczegóły konkretnych stanowisk.
Kolejny etap poznawania głębokiego oceanu
Wyniki prac wokół Marianów Północnych i Guam pokazują, jak skuteczne może być połączenie autonomicznych technologii pomiarowych, tradycyjnych ekspedycji badawczych i wymiany danych między instytucjami.
Nowe mapy nie oznaczają, że cały region został szczegółowo zbadany pod względem geologicznym i biologicznym. Zapewniają jednak znacznie pełniejszą podstawę do planowania kolejnych ekspedycji oraz wyboru obszarów wymagających dokładniejszego rozpoznania.
W przedsięwzięciu uczestniczyły między innymi NOAA Ocean Exploration, NOAA Office of Coast Survey, Woolpert, Saildrone, Ocean Exploration Trust i Woods Hole Oceanographic Institution. W badania zaangażowane były również inne amerykańskie instytucje naukowe i federalne.
Oficjalne podsumowanie programu NOAA opublikowała 2 listopada 2026 roku.
Najczęściej czytane:
