Autonomiczny system Eureka firmy Impossible Metals zebrał około 450 gramów konkrecji polimetalicznych z dna Oceanu Spokojnego, na głębokości ponad 4000 metrów. Podczas testu robot wykorzystywał kamery, system rozpoznawania obrazu i mechaniczne chwytaki do selektywnego pobierania minerałów. Konstrukcja opiera się na połączeniu elektrycznych pędników z regulacją wyporności, dzięki czemu urządzenie może pracować nad dnem bez przemieszczania się bezpośrednio po osadach.
Autonomiczny robot na dnie Pacyfiku
Test przeprowadzono w strefie Clarion–Clipperton, rozległym obszarze północno-wschodniego Pacyfiku, znanym z występowania konkrecji polimetalicznych.
Warto przeczytać:
Podczas nurkowania badawczego robot zebrał około 450 gramów konkrecji, a następnie wynurzył się z pobranymi próbkami. Materiał przeznaczono do badań mikroorganizmów związanych z konkrecjami.
Najważniejszym elementem próby było sprawdzenie możliwości autonomicznego wybierania i podnoszenia pojedynczych konkrecji w rzeczywistych warunkach głębinowych.
Zamiast dużego kolektora przemieszczającego się po dnie Eureka wykorzystuje system kamer, rozpoznawania obrazu i robotycznych chwytaków. Urządzenie identyfikuje wybrane konkrecje, a następnie podnosi je z podłoża. System wizyjny ma również umożliwiać pomijanie obiektów, na których rozpoznano widoczne organizmy morskie.

Jak Eureka porusza się pod wodą?
Rozwiązania techniczne zastosowane w modelu Eureka II obejmują osiem elektrycznych pędników oraz układ regulacji wyporności.
Pędniki, dostarczone przez Copenhagen Subsea, mają wirniki napędzane na obwodzie. Cztery odpowiadają za szybkie korekty ruchu pionowego, natomiast pozostałe umożliwiają przemieszczanie się w poziomie i obracanie robota.
System regulacji wyporności działa na innej zasadzie. Pompy wtłaczają wodę do specjalnych zbiorników lub ją z nich usuwają, zmieniając masę urządzenia przy zachowaniu jego objętości. W ten sposób robot może kontrolować zanurzanie i wynurzanie, a także kompensować ciężar zbieranych konkrecji.

Połączenie obu układów pozwala ograniczyć konieczność ciągłego wykorzystywania pędników do utrzymywania robota na określonej głębokości. Pędniki służą przede wszystkim do manewrowania i precyzyjnego korygowania położenia.
Podczas wcześniejszej demonstracji Eureki II urządzenie utrzymywało się około metra nad dnem, z odchyleniami rzędu pięciu centymetrów, poruszając się z prędkością 5–10 centymetrów na sekundę.
W orientacji pod wodą pomagają mu systemy nawigacyjne, czujniki prędkości i odległości od dna oraz sonar. Dzięki nim komputer pokładowy może sterować ruchem urządzenia i pracą chwytaków.

Konkrecje polimetaliczne — metale tworzone przez miliony lat
Najczęściej czytane:
Konkrecje polimetaliczne przypominają niewielkie, nieregularne kamienie leżące na powierzchni dna oceanicznego. Powstają niezwykle powoli, gdy związki mineralne odkładają się kolejnymi warstwami wokół drobnego fragmentu skały, muszli lub innego materiału.
Zobacz także:
Ich wzrost trwa miliony lat.
Konkrecje składają się przede wszystkim ze związków manganu i żelaza. Zawierają również nikiel, kobalt i miedź — metale wykorzystywane między innymi w elektronice, energetyce, produkcji akumulatorów oraz innych gałęziach przemysłu.
Strefa Clarion–Clipperton należy do największych znanych obszarów występowania takich formacji. Z tego powodu od lat stanowi przedmiot zainteresowania naukowców oraz przedsiębiorstw rozwijających technologie pozyskiwania surowców z głębin.

Konkrecje są również siedliskiem życia
Na równinach abisalnych, gdzie dno pokrywają głównie miękkie osady, konkrecje tworzą twarde podłoże wykorzystywane przez organizmy morskie.
Do ich powierzchni mogą przytwierdzać się między innymi gąbki i koralowce. W szczelinach konkrecji żyją także drobne bezkręgowce.
Badania opublikowane w listopadzie 2026 roku w czasopiśmie „Scientific Reports” wykazały, że szczeliny konkrecji są siedliskiem zespołów organizmów, wśród których występują między innymi nicienie i widłonogi. Ich skład różni się od zespołów zamieszkujących pobliskie osady.
Oznacza to, że konkrecje pełnią jednocześnie funkcję zasobu mineralnego i elementu środowiska biologicznego. Ich usuwanie wiąże się z utratą części siedlisk, których naturalne odtworzenie wymagałoby niezwykle długiego czasu.

Kolejny etap rozwoju Eureki
Impossible Metals zapowiada rozwój większego modelu Eureka III. W 2027 roku urządzenie ma zostać poddane kolejnym próbom, obejmującym również ocenę oddziaływania technologii na środowisko głębinowe.
Firma rozwija także koncepcję wykorzystania wielu autonomicznych robotów pracujących równolegle, zamiast pojedynczego dużego systemu wydobywczego.
Próbki zebrane podczas wrześniowego nurkowania są częścią programu badawczego prowadzonego we współpracy z Viridian Biometals, dotyczącego mikroorganizmów związanych z konkrecjami i możliwości biologicznego odzyskiwania zawartych w nich metali.
Test na Pacyfiku stanowi kolejny etap rozwoju autonomicznej robotyki podwodnej. Pokazuje możliwości selektywnego zbierania minerałów na głębokości przekraczającej cztery kilometry, a zarazem wskazuje zagadnienia, które będą wymagały dalszych badań wraz z rozwojem technologii.
